Atatürk
Kronolojisi
1881
Atatürk'ün Selânik'te doğumu.
1886
Atatürk'ün ilk öğrenimine başlaması (Kısa bir süre mahalle
mektebine devam etmiş, daha sonra çağdaş eğitim yapan Şemsi
Efendi Okulu'na geçerek ilkokulu burada bitirmiştir.)
1888
Atatürk'ün babası Ali Rıza Efendi'nin ölümü.
1893
Atatürk'ün Selânik Askerî Rüştiyesi'ne girişi (Atatürk kısa
bir süre Selânik Mülkiye Rüştiyesi'ne gitmişse de öğrenimine
daha sonra Askerî Rüştiye'de devam etmiş ve okulu 1896 yılında
bitirmiştir. Bu okulda matematik öğretmeni. Mustafa Efendi,
genç öğrencisi Mustafa'nın adının sonuna "Kemal" ismini ilâve
etmiştir.) Atatürk'ün Manastır Askerî İdadisi'ne girişi ( 1899
yılında bitirmiştir) Atatürk'ün Manastır Askerî İdadisi'ni
bitirerek İstanbul'da Harp Okulu'nun piyade sınıfına yazılışı,
Atatürk'ün teğmen rütbesiyle Harp Okulu'nu bitirişi ve
öğrenimine Harp Akademisi'nde devam etmesi.
1903
Atatürk'ün üsteğmen oluşu.
11 Ocak 1905
Atatürk'ün Kurmay Yüzbaşı rütbesiyle Harp Akademisi'nden mezun
oluşu.
5 Şubat 1905
Atatürk'ün -kurmaylık stajı için- Şam'da 5. Ordu emrine
atanması.
10 Şubat 1905
Atatürk'ün Şam'a gitmek üzere İstanbul'dan hareketi.
Ekim 1906
Atatürk'ün Şam'da bazı arkadaşları ile gizli olarak "Vatan ve
Hürriyet Cemiyeti"ni kuruşu.
20 Haziran
1907 Atatürk'ün kolağası (kıdemli yüzbaşı) oluşu.
13 Ekim 1907
Atatürk'ün Şam'dan, merkezi Manastır' da bulunan 3. Ordu
Karargâhı'na atanması (Bu karargâhın Selânik'teki şubesinde
çalıştırılmıştır. )
23 Şubat 1908
Atatürk'ün General Litzmann'dan çevirdiği "Takımın Muharebe
Talimi" adlı -askerî eğitimle ilgili- kitabın Selânik'te
yayımlanması.
22 Haziran
1908 Atatürk'e, 3. Ordu Kararğâhı'ndaki görevinin yanısıra
Üsküp-Selânik arasındaki demiryolu müfettişliği görevinin de
verilmesi.
23 Temmuz
1908 İkinci Meşrutiyet'in ilânı.
13 Ocak 1909
Atatürk'ün Üçüncü Ordu Selânik Redif Tümeni Kurmay
Başkanlığı'na getirilişi.
3 Nisan1909
İstanbul'da İkinci Meşrutiyet'e karşı -avcı taburlarının
ayaklanmasıyla- büyük isyan çıkması (31 Mart İsyanı)
15/16 Nisan
1909 Atatürk'ün Hareket Ordusuyla beraber -bu orduriun Kurmay
Başkanı olarak- Selânik'ten İstanbul'a hareketi.
19 Nisan 1909
Atatürk'ün Hareket Ordusu'yla beraber İstanbul'a gelişi.
16 Mayıs 1909
Atatürk'ün 31 Mart olayının bastırılmasından sonra tekrar
Selânik'e dönüşü.
30 Ağustos
1909 Atatürk'ün -kolağası rütbesiyle- Cumalı Karargâhı'ndaki
askerî manevra'ya katılışı.
8 Eylül 1909
Cumalı Karargâhı'ndaki askerî manevranın sona erişi ve
Atatürk'ün Cumalı'den ayrılışı.
22 Eylül1909
Selânik'te "İttihat ve Terakki Büyük Kongresi"nin toplanışı
(Atatürk, bu kongrede bir konuşma yaparak ordunun siyasetten
çekilmesi gereğini savunmuştur.)
5 Kasım 1909
Atatürk'ün -Selânik Redif Tümeni Kurmay Başkanlığından- tekrar
Üçüncü Ordu Karargâhı'na atanması.
1909
Atatürk'ün "Cumalı Ordugâhı" adlı kitabının Selânik'te
yayımlanması (Bu küçük kitap, 30 Ağustos-8 Eylül 1909 arasında
Cumalı Kararaâhı'nda yapılan askerî manevra esasında tutulan
not ve krokilerden oluşmuştur.)
6 Eylül 1910
Atatürk'ün Ücüncü Ordu Subay Talimgâhı Komutanlığı'na
atanması.
Eylül 1910
Atatürk'ün orduyu temsilen, Pikardi manevralarını izlemek
amacıyla Fransa'ya gönderilişi.
1 Kasım 1910
Atatürk'ün Ücüncü Ordu Subay Talimgâhı Komutanlığı'ndan tekrar
Üçüncü Ordu Karargâhı'na atanması.
15 Ocak 1911
Atatürk'ün, 5. Kolordu Karargâhı'nda, daha sonra yine
Selânik'te bulunan 38. Piyade Alayı'nda görevlendirilmesi.
Mart 1911
Atatürk'ün Arnaveıtluk'ta çıkan isyanı bastırmak üzere
düzenlenen harekâtta Harbiye Nazırı Mahmut Şevket Paşa'nın
yanında görev alışı.
19 Nisan 1911
Atatürk'ün 5. Kolordu'nun Selânik-Kılkış arasında yaptığı
manevralara -kolağası rütbesiyle- katılması (Manevra 20 Nisan
1911 akşamı sona ermiştir.)
14 Eylül 1911
Atatürk'ün, Selânik'te 38. Piyade Alay, Kumandanlığı'ndaki
görevinden alınarak İstanbul'da Genelkurmay I. Şube'de bir
göreve atanması.
29 Eylül 1911
İtalyanların Trablusgarp'ta Osmanlı Devleti'ne harp ilânı
5 Ekim 1911
İtalyanların Trablusgarp'a saldırıya geçmesi Atatürk'ün,
Trablusgarp'a gönüllü gitmek üzere -Gâzeteci Mustafa Şerif
kimliği ile- bir kısım arkadaşlarıyla beraber İstanbul'dan
ayrılışı (İskenderiye üzerinden Trablusgarp'a geçmiştir.)
27 Kasım 1911
Atatürk'ün binbaşılığa terfi edişi
8 Aralık 1911
Atatürk ve arkadaşlarının Bingazi'ye gelişi (Atatürk, burada
Tobruk Bölgesi komutanı Ethem Paşa'nın Kurmay Başkanı olarak
göreve başlamıştır.)
19 Aralık
1911 Atatürk'ün -Ethem Paşa'nın yerine- Tobruk Bölgesi
Komutanlığı'na getirilişi
30 Aralık
1911 Atatürk'ün Derne'ye gelişi ve Derne doğusundaki Şark
Gönüllüleri Komutanlığı' nı üzerine alışı.
l9-l l
Atatürk'ün, "Tâbiye Tatbikat Seyahatı" adlı kitabının
Selânik'te yayımlanması (Bu küçük kitap, 5. Kolordu'nun 19-20
Nisan 1911 günleri yaptığı ve Atatürk'ün de kolağası
rütbesiyle katıldığı bir askeri tatbikatın not ve
krokilerinden oluşmuştur.)
12 Mart 19l2
Atatürk'ün Deme Komutanlığı'na atanması
1912
Karadağ'ın harp ilânı ile Balkan Harbi'nin başlaması
24 Ekim l912
Atatürk'ün Trablusgarp'tan İstanbul'a hareketi
25 Kasım 1912
Atatürk'ün Gelibolu'da bulunan Bahr-i , Sefîd (Akdeniz) Boğazı
Kuvay-ı Mürettebesi Komutanlığı Harekât Şubesi Müdürlüğü'ne
atanması
1 Aralık 1912
Atatürk'ün İstanbul'dan Bolayır'a hareketi
1912
Atatürk'ün, General Litzmann'dan çevirdiği "Bölüğün Muharebe
Talimi" adlı -askerî eğitimle ilgili- kitabın İstanbul'da
yayımlanması
27 Ekim 1913
Atatürk'ün Sofya Ataşemiliterliğine atanması
20 Kasım 1913
Atatürk'ün Sofya'ya gelişi.
11 Ocak 1914
Atatürk'e, Sofya Ataşemiliterliğine ilâveten Belgrat ve Çetine
Ataşemiliterliklerini de yürütme görevi verilmesi.
1 Mart 1914
Atatürk'ün yarbaylığa terfi edişi.
Mayıs 1914
Atatürk'ün, Nuri (Conker)'in "Zâbit ve Kumandan"
adlı,konferanslardan oluşan eseri üzerine, -onunla sohbet
şeklinde "Zâbit ve Kumandanla Hasbihal" adlı kitabını yazması
(Bu kitap, bir süre gecikme ile 1918 Aralık ayında İstanbul'da
yayımlanmıştır.
1 Ağustos
1914 Almanya'nın Rusya'ya harp ilânı ile I. Dünya Savaşı'nın
başlaması.
29 Ekim 1914
Osmanlı. Devleti'nin, I. Dünya Savaşı'na girişi.
20 Ocak 1915
Atatürk'ün, Tekirdağ'da teşkil edilecek 19. Tümen
Komutanlığı'na atanması.
2 Şubat 1915
Atatürk'ün Tekirdağ'a gelişi ve 19. Tüme- ni kurma
çalışmalarına başlaması.
25 Şubat 1915
Tekirdağ'daki 19. Tümen Komutanlığı'nın Maydos (Eceabat)'a
nakli ve Atatürk'ün 19. Tümen Komutanlığı üzerinde olmak üzere
Maydos Bölgesi Komutaııı olarak görevini sürdürmesi.
18 Mart 1915
Çanakkale Boğazı'nı geçmeye teşebbüs eden İngiliz
donanmasının, ağır zayiat vererek başan kazanamaması.
23 Mart 1915
Gelibolu'da 5. Ordu'nun kurulması kararı ve komutanlığına
Alman Generali Liman von Sanders'in atanması (26 Mart 1915
günü Gelibolu'ya gelmiştir.)
18 Nisan 1915
Atatürk'ün komutasındaki 19. Tümenin, 5. Ordu'nun genel
ihtiyatını oluşturmak üzere Bigalı'ye gönderilişi.
25 Nisan 1915
Çanakkale'de İngilizlerin Seddülbahir ve Arıbumu bölgesinde
çıkarma hareketine başlaması; Bigali'den gelen Atatürk
komutasındaki 19. Tümen kuvvetlerinin taarruzu ile geri
çekilmeye mecbur edilişi (Düşman çıkarması 26 ve 27 Nisan
günleri de devam etmiş; ancak Atatürk komutasındaki
askerlerimizin kahramanca savunması karşısında başarısız
kalmıştır.)
1 Haziran
1915 Atatürk'ün albaylığa terfi edişi.
15 Temmuz
1915 Atatürk'e Harp Madalyası verilişi.
6 Ağustos
1915 Düşmanın Çanakkale'de takviyeli kuvvetlerle yeni bir
taarruzu (Bu taarruz, 7 Ağustos 1915 günü de devam etmiş,
ancak Atatürk'ün aldığı önlemler sayesinde gelişme imkânı
bulamamıştır. )
Düşmanın
akşam Anafartalar bölgesine asker çıkararak bu bölgeden de
ilerleme girişimi.
8 Ağustos
1915 Atatürk'ün -General Liman von Sanders' in emri ile-
"Anafartalar Grubu Komutanlığı"na getirilişi.
9 Ağustos
1915 Atatürk komutasındaki kuvvetlerin, Anafartalar bölgesinde
İngilizlere taarruzu; düşmanın tekrar çıkarma yaptığı kıyılara
itilmesi.
10 Ağustos
1915 Atatürk komutasındaki kuvvetlerin, Conk· bayırı'nda
İngilizlere taarruzu ve düşmanın ilerlemesine imkân
verilmemesi (Bugünkü muharebeler esnasında Atatürk'ün kalbini
hedef alan bir kurşun, göğüs cebindeki. saate çaıpıp geri
döndüğünden, kendisi mutlak bir ölümden kurtuldu.)
1 Eylül 1915
Atatürk'e, Anafartalar Grubu Komutanlığı'ndaki üstün başanlan
sebebiyle "Muharebe Gümüş Liyakat Madalyası" verilişi.
10 Aralık
1915 Atatürk'ün,"Anafartalar Grubu Komutanlığı"ndan istifası
(Bu istifa,5.0rdu Komutanı General Limon von Sanders
tarafından kabul edilmemiş, kendisi izinli olarak İstanbul'a
dönmüştür.)
19/20 Aralık
1915 İngilizlerin gece Çanakkale'yi tâhliye etmeleri.
17 Ocak 1916
Atatürk'e,"Anafartalar Grubu Komutanlığı"ndaki üstün
başarıları sebebiyle "Muharebe Altın Liyakat Madalyası"
verilişi.
27 Ocak 1916
Atatürk'ün, karargâhı Edirne'de bulunan 16. Kolordu
Komutanlığı'na atanması (Edirne'deki bu kolordu, Kafkas
Cephesinin önem kazanması üzerine bir süre sonra aynı adla
Diyarbakır'a nakledilmiştir.)
11 Mart 1916
Atatürk'ün, Karargâhı Diyarbakır'a nakledilmesi
kararlaştırılan 16. Kolordu Komutanlığına atanması (Başkomutan
Vekili Enver Paşa, bugün Atatürk'e telgraf çekerek Kolordu
Karargâhıyla Resülayn (Ceylanpınar) üzerinden hemen
Diyarbakır'a hareket etmesini istemiştir.)
12 Mart 1916
Atatürk'ün,-16. Kolordu'nurı Edirne'den Diyarbakır'a
kaydırılması üzerine- Edirne'den İstanbul'a hareketi.
16 Mart 1916
Atatürk'ün, Diyarbakır'daki görevine gitmek üzere İstanbul'dan
ayrılışı.
26 Mart 1916
Atatürk'ün Diyarbakır'a gelerek 16. Kolordunun komutasını
üzerine alması.
1 Nisan 1916
Atatürk'ün mirliva (tuğgeneral)'lığa terfi edişi.
Haziran 1916
16. Kolordu Karargâhı'nın Diyarbakır'dan Silvan'a
nakledilmesi.
3 Ağustos
1916 Atatürk komutasındaki kuvvetlerin Bitlis ve Muş yönünde
taarruza geçişi.
8 Ağustos
1916 Atatürk komutasındaki kuvvetlerin sabah Muş'u, akşam
Bitlis'i düşman işgalinden kurtarışı.
13 Aralık
1916 Atatürk'ün, -Ahmet İzzet Paşa'nın izinli olarak kısa bir
süre İstanbul'a gitmesi üzerine - vekâleten karargâhı
Diyarbakır'da bulunan 2. Ordu Komutanlığı'na atanması.
16 Aralık
1916 Atatürk'ün, Silvan'dan hareketle Sekerat' ta 2. Ordu
Karargâhı`na gelerek Komutan Vekilliği görevini üzerine alışı.
3 Ocak 1917
Atatürk'ün, -Ahmet İzzet Paşa'nın izinden dönüşü üzerine-
Sekerat'ta 2. Ordu Komutan Vekilliği'nden aynlarak Silvan'a
dönüşü.
14 Şubat 1917
Atatürk'ün Hicaz Kuvve-i Seferiyesi Komutanlığı'na atanması.
21 Şubat 1917
Atatürk'ün Şam'a gitmek üzere Diyarbakır'dan ayrılışı.
5 Mart l917
Atatürk'ün Şam'a gelişi ve Sina Cephesini teftişi.
5 Mart 19l7
Atatürk'ün Diyarbakır'daki 2. Ordu'ya vekâleten Komutan
atanması.
11 Mart 1917
Atatürk'ün 2. Ordu Komutan Vekili olarak Şam'dan Diyarbakır'a
donüşü
16 Mart 1917
Atatürk'ün 2. Orduya asaleten komutan atanması
14 Mayıs 1917
Atatürk'ün Muş'un ikici defa düşman işgalinden kurtarışı (Muş,
8 Ağustos 1916 da kurtarılmış ise de 25 Ağustos 1916 da tekrar
Rusların eline düşmüştü.)
5 Temmuz 1917
Atatürk'ün, General Falkenhein'in komutasındaki Yıldırım
Orduları Grubu Komutanlığı'na bağlı olarak Halep'te
oluşturulması kararlagtırılan Yedinci Ordu Komutanlığı'na
atanması.
Temmuz 1917
Atatürk'ün Diyarbakır'dan İstanbul'a hareketi (7.0rdu
Karargâhı'nı oluşturmak üzere Başkomutan Vekili Enver Paşa
tarafından İstanbul'a çağrılmıştır.)
Temmuz 1917
Atatürk'ün Diyarbakır'dan İstanbul'a gelişi
15 Ağustos
1917 Atatürk'ün İstanbul'dan Halep'e hareketi (7.0rdu
Karargâhı Halep'in Aziziye mevkiinde idi.)
20 Eylül 1917
Atatürk'ün, Halep'ten -genel durum değerlendirmesi ve General
Falkenhein ile anlaşmazlığına dair- Sadrazam ve Dahiliye
Nazırı Talât Paşa ile Başkomutan Vekili ve Harbiye Nazırı
Enver Paşa'ya raporu
Ekim Başı
l917 Atatürk'ün, -Yıldırım Orduları Komutanı General
Falkenhein'le anlaşmazlık sonucu- Yedinci Ordu
Komutanlığı'ndan istifa edişi
9 Ekim 1917
Atatürk'ün tekrar Diyarbakır'da bulunan 2. Ordu Komutanlığı'na
atanması (Atatürk, bu atamayı kabul etmediğinden işlem
yürürlülük kazanmamış, kendisi 2. Ordu Komutanı sıfatiyle
izinli sayılarak Halep'ten İstanbul'a gelmiştir.)
Ekim Sonu
1917 Atatürk'ün, Halep'ten İstanbul'a dönüşü (9 ay kadar
İstanbul'da kalmıştır.)
7 Kasım 1917
Atatürk'ün, İstanbul'da Genel Karargâhta görevlendirilmesi
15 Aralık
1917 Atatürk'ün, Veliaht Vahdettin Efendi'nin maiyetinde
Almanya'ya gitmek üzere İstanbul'dan ayrılışı
4 Ocak l918
Atatürk'ün Almanya seyahatinden İstanbul'a dönüşü
13 Mayıs l9l8
Atatürk'ün, böbrek rahatsızlığı sebebiyle tedavi için
İstanbul'dan Viyana'ya hareketi (Viyana ve Karlsbat'ta 2,5 ay
kadar tedavi görmüştür.)
4 Ağustos
19l8 Atatürk'ün Viyana'dan İstanbul'a dönüşü
7 Ağustos
l918 Atatürk'ün, General Falkenhein'in yerine Yıldırım
Orduları Grubu Komutanlığı'na getirilmiş olan General Liman
von Sanders'in emrindeki 7. Ordu'ya tekrar komutan atanması
15 Ağustos
l918 Atatürk'ün, ikinci defa atandığı 7. Ordu Komutanlığı
görevine başlamak üzere İstanbul'dan Halep'e gelişi (Halep'te
bir gün kaldıktan sonra 7. Ordu Karargâhı'nın bulunduğu
Nablus'a gitmiştir. )
19 Eylül 1918
İngilizlerin Halep Cephesi'nde büyük kuvvetlerle taarruza
başlaması (Bu İngiliz taarruzu karşısında 8. Ordu Cephesi'nin
yarılması üzerine 4 ve 7. Ordular da çekilme mecburiyetinde
kalmışlardı. Atatürk komutasındaki 7. Ordu birlikleri düzenini
ve savaş kudretini bozmadan Riyad'a, oradan da Halep'e
çekildi.)
26 Ekim l9l8
Atatürk komutasındaki 7. Ordu kuvvetlerinin tekrar taarruza
geçen düşman kuvvetlerini Halep'in kuzeyinde durdurması ve
düşmanın bu hattı geçmesine imkân verilmemesi
30 Ekim 1918
Mondros Mütarekesi'nin imzalanması
31 Ekim 1918
Atatürk'ün -7.0rdu Komutanlığı da üzerinde kalmak üzere-
Yıldırım Orduları Grubu Komutanlığı'na atanması ve Katma'dan
Adana'ya gelerek General Liman von Sanders'den komutanlık
görevini devralması
7 Kasım 1918
Yıldırım Orduları Grubu ve 7.0rdu Komutanlıklarının
kaldırılması ve Atatürk'ün Ordu Kumandanı sıfatiyle Harbiye
Nezareti emrine verilmesi
10 Kasım 1918
Atatürk'ün Adana'dan trenle İstanbul'a hareketi
13 Kasım 1918
Atatürk'ün, Adana'dan İstanbul'a gelişi
Aralık 1918:
Atatürk'ün,-1914 yılı Mayısında yazdığı- "Zâbit ve Kumandan
İle Hasbihal" adlı kitabının İstanbul'da yayımlanması
30 Nisan 1919
Atatürk'ün 9.0rdu Kıtaatı Müfettişliği'ne atanması
16 Mayıs 1919
Atatürk'ün Anadolu'ya geçmek üzere Bandırma Vapuru i1e
İstanbul'dan ayrılısı
l9 Mayıs 19l9
Atatürk'ün sabah Samsun'a çıkışı.
22 Mayıs l919
Atatürk'ün Samsun'dan Sadarete raporu:".... Millet yekvücut
olup hakimiyet esasını, Türklük duygusunu hedef kabul
etmiştir."
2l Haziran
1919 Atatürk'ün İstanbul'da bulunan bazı tanınmış kimselere
Amasya'dan mektup göndererek Millî Mücadele'ye davet
etmesi:"Artık İstanbul Anadolu'ya hâkim değil, tâbi olmak
mecburiyetindedir." "Size teveccüh eden fedakârlık pek
büyüktür" "Millî gaye elde edilinceye kadar âcizleri
Anadolu'dan ve milletin sinesinden ayrılmayacağım ve bu
noktada nihayete kadar bir millet ferdi gibi çalışacağımı
millete karşı mukaddesatım namına söz verdim ve hiç bir kuvvet
bu millî karara mâni olamayacaktır."
22 Haziran
1919 Atatürk'ün Amasya'dan Anadolu'da mülkî ve askerî
makamlara genelgesi: "Vatanın tamamiyeti, milletin
bağımsızlığı tehlikededir. Milletin bağımsızlığını yine
milletin azim ve kararı kurtaracaktır."
3 Temmuz 1919
Atatürk'ün Erzurum'a gelişi, halk ve asker tarafından sevgi
gösterileriyle karşılanışı.
8/9 Temmuz
1919 Atatürk'ün resmî vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden
istifası.
9 Temmuz 1919
Atatürk'ün resmî vazifesiyle beraber askerlik mesleğinden
istifasını ordu'ya, vilâyetlere ve millete duyurması: "...
Bundan sonra mukaddes millî gayemiz için her türlü
fedakârlıklâ çalışmak üzere sine-i millette bir ferd-i mücahit
suretiyle bulunmakta olduğumu tamimen arz ve ilân eylerim.
14 Temmuz
1919 Atatürk'ün askerlikten istifası ve Erzurum Müdafaa-i
Hukuk Cemiyeti'nin başına geçişinin Erzurum'da yayımlanan
Albayrak Gazetesinde halka ilânı: "... Mustafa Kemal Paşa
Hazretlerinin istifanamesi bir azim ve iman vesikasıdır.
Millette, henüz eski kanın sönmemiş olduğunu gösterir muazzam
delildir. Anafartalar'da, millî şerefi, tarihin bugünkü
nesilden beklemekte olduğu mukaddes vazifeyi yükselten ve
yücelten bu muhterem Kumandanı bugünde Millî Mücadele'nin
başında görmek mesut bir görüntüdür."
23 Temmuz
1919 Erzurum Kongresi'nin açılışı ve Atatürk'ün Kongre'ye
Başkan seçilmesi (Kongre 7 Ağustos 1919'da son bulmuştur.)
7 Ağustos
1919 Erzurum Kongresi'nin Heyet-i Temsiliye seçimini takiben
Atatürk'ün kısa bir konuşmasıyla son bulması: "Milletimizin
kurtuluş ümidi ile çırpındığı en heyecanlı bir zamanda fedakâr
muhterem heyetiniz her türlü eziyetlere katlanarak burada,
Erzurum'da toplandı. Hassas ve necip bir ruh ve pek sağlam bir
iman ile vatan ve milletimizin kurtuluşuna ait esaslı kararlar
aldı. Bilhassa bütün cihana karşı milletimizin mevcudiyetini
ve birliğini gösterdi. Tarih bu kongremizi şüphesiz ender ve
büyük bir eser olarak kaydedecektir." Atâtürk'ün Heyet-i
Temsiliye Reisliği'ne seçilmesi.
9 Ağustos
1919 Atatürk,ün, askerlik mesleğinden ihracına, haiz nlduğu
nişanların alınmasına ve fahrî yaverlik rütbesinin
kaldırılmasına dair irade-i seniye çıkması.
2 Eylül l919
Atatürk'ün Sivas'a gelişi, büyük tezahüratla karşılanması.
4 Eylül l9l9
Sivas Kongresi'nin açılışı ve Atatürk'ün Kongre'ye Başkan
seçilmesi. (Kongre 11 Eylül 1919'da son bulmuştur.)
11 Eylül 1919
Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti'nin resmen
kuruluşu.
7 Ekim 1919
Atatürk'ün -Heyet-i Temsiliye adına millete beyannamesi: "En
ağır tarihî şartlar altında bile millî vakarından ve herkesin
hukukuna riayetteki mazisinden gelen hasletlerinden zerre
kadar ayrılmamış olan milletimizin bundan sonra da aynı tarz
ve harekette sabit kalacağından ve bu suretle bu mübarek
topraklara sahip olmaktaki liyakat-i medeniyesini bütün cihana
tasdik ettireceğinde şüphe yoktur."
20 Ekim 1919
Atatürk'ün, Rauf ve Bekir Sami Beylerle beraber Amasya'da
İstanbul Hükûmeti'nin Bahriye Nazırı Salih Paşa ile
görüşmelere başlaması (Amasya Mülâkatı).
7 Kasım 19l9
Atatürk'ün İstanbul'da toplanması kararlaştırılan Meclis-i
Mebusan'a Erzurum'dan milletvekili seçilmesi.
27 Aralık
1919 Atatürk'ün Ankara'ya gelişi ve büyük törenle
karşılanması. (Atatürk şehre girdikten sonra Vali odasında bir
müddet istirahat ederek çay içmişler, daha sonra Kolordu'yu
ziyaretle buradan kendisine ve arkadaşlarına tahsis edilen
Ziraat Mektebi'ne gelmişlerdir.).Atatürk'ün bütün teşkilâta,
Ankara'ya geldiğini ve Heyet-i Temsiliye Merkezi'nin Ankara
olduğunu bildiren telgrafı.
12 Ocak 1920
İstanbul'da son "Osmanlı Meclis-i Mebusanı"nın açılması
(İstanbul'un işgali üzerine 18 Mart 1920 günü son toplantısını
yaparak çalışmalarına ara verme kararı almış, 11 Nisan 1920'de
Padişah iradesi feshedilmiştir. )
28 Ocak 1920
Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nın gizli toplantısında Misak-ı
Millî'nin kabulü.
17 Şubat 1920
Osmanlı Meclis-i Mebusanı'nda Misak-ı Millî'nin yabancı
parlamentolara ve basına bildirilme kararı.
16 Mart 1920
İtilâf Devletleri tarafından İstanbul'un fiilen
işgali.Atatürk'ün İstanbul'un işgali nedeniyle millete
beyannamesi: ".... Bugün, İstanbul'u zorla işgal etmek
suretiyle Osmanlı Devleti'nin yediyüz senelik hayat ve
hâkimiyetine son verildi. Yani bugün Türk milleti, medenî
kabiliyetinin, hayat ve istiklâl hakkının ve bütün
istikbalinin müdafaasına davet edildi."
19 Mart 1920
Atatürk'ün Ankara'da bir Meclis toplanması yolunda acele seçim
yapılması için vilâyetlere, livalara ve kolordu komutanlarına
genelgesi: "Ankara'da fevkalâde yetkiye malik bir Meclis,
millet işlerini yönetmek ve denetlemek üzere toplanacaktır."
10 Nisan 1920
Şeyhülislâm Dürrizade Abdullah'ın Anadolu'daki millî
kuvvetleri kâfir ilân eden ve katlinin gerekli olacağını (!)
bildiren fetvası.
16 Nisan 1920
Ankara Müftüsü Rıfat Efendi'nin, Şeyhülislâm Dürrizade
Abdullah'ın fetvasının dinen geçerli olamayacağını ilân eden
fetvası.
23 Nisan 1920
Ankara'da Türkiye Büyük Millet Meclisi'nin açılması.
24 Nisan 1920
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı'na
seçilmesi ve teşekkür konuşması: ". .. Gerek askerî gerekse
siyasî hayatımın bütün dönem ve safhalarını işgal eden
mücadelelerimde daima hareket kuralım, millî iradeye dayanarak
milletin ve vatanın muhtaç olduğu gayelere yürümek olmuştur."
11 Mayıs 1920
Atatürk'ün İstanbul'da Divan-ı Harp tarafından idama mahkûm
edilmesi.
24 Mayıs 1920
Atatürk hakkında 11 Mayıs 1920 tarihli idam kararının Padişah
tarafından tasdiki.
8 Temmuz 1920
Atatürk'ün Meclis'te konuşması: "Efendiler; memleketimizin
ellide biri değil heyet-i umumiyesi tahrip edilse, heyet-i
umumiyesi ateşler içinde bırakılsa, biz bu toprakların üstünde
bir tepeye çıkacağız ve oradan müdafaa ile meşgul olacağız!"
10 Ağustos
1920 İstanbul Hükûmeti ile İtilâf Devletleri arasında "Sevr
Antlaşması"nın imzalanması.
2/3 Aralık
1920 Ermenilerle "Gümrü Antlaşması"nın imzalanması.
5 Aralık 1920
Atatürk'ün Bilecik'te Ahmet İzzet Paşa başkanlığındaki
İstanbul Heyeti ile görüşmesi (Bilecik mülâkatı)
10 Ocak 1921
Birinci İnönü Zaferi
ll Ocak 1921
Atatürk'ün I. İnönü Zaferi münasebetiyle Batı Cephesi Komutanı
İsmet (İnönü) Bey'e tebrik telgrafı: "... Bu muvaffakiyetin
mukaddes topraklarımızı düşman istilâsından kâmilen kurtaracak
olan kesin zafere bir hayırlı başlangıç olmasını Allah'tan
diler ve bu tebrikâtın umum Batı Ordusu er ve subaylarına
iletilmesini rica ederim."
1 Nisan 1921
İkinci İnönü Zaferi.Atatürk'ün Batı Cephesi Komutanı İsmet
Paşa'ya cevap telgrafı: ". Siz orada yalnız düşmanı değil,
milletin ters talihini de yendiniz. İstilâ altındaki bedbaht
topraklarımızla beraber bütün vatan, bugün en uzak köşelerine
kadar zaferinizi kutluyor.Düşmanın istilâ hırsı, azim ve
hamiyetinizin yalçın kayalarına başını çarparak hurdahaş
oldu!"
10 Mayıs l921
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde "Anadolu ve Rumeli
Müdafaa-i Hukuk Grubu" Başkanı oluşu.
16 Temmuz
1921 Atatürk'ün Ankara'da toplanan ve 21 Temmuz 1921'e kadar
çalışmalarına devam eden Maarif Kongresi'ni açış konuşması: ".
. Çocuklarımız ve gençlerimiz yetiştirilirken onlara bilhassa
meycudiyeti ile, hakkı ile, birliği ile çelişen bilûmum
yabancı unsurlarla mücadele lüzumunu ve milli düşünceleri tam
bir imanla her mukabil fikre karşı şiddetle ve fedakârâne
müdafaa zarureti telkin edilmelidir."
18 Temmuz
1921 Atatürk'ün Ankara'dan, Karacahisar'daki Batı Cephesi
Karargâhı'na gelişi.Atatürk'ün Batı Cephesi Karargâhı'nda
İsmet Paşa'ya direktifi: "Orduyu; Eskişehir'in kuzey ve
güneyinde topladıktan sonra, düşman ordusuyla araya büyük bir
mesafe koymak lâzımdır ki, ordunun tanzim, tensik ve takviyesi
mümkün olabilsin. Bunun için Sakarya doğusuna kadar çekilmek
caizdir."
5 Ağustos
1921 Atatürk'e geniş yetkiler ve üç ay süre ile Başkomutanlık
tevcih eden Kanunun kabulü. : Atatürk'ün Başkomutan oluşundan
sonra Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde konuşması: "...
Efendiler, zavallı milletimizi esir etmek isteyen düşmanları,
Allah'ın yardımıyıa behemehal mağlup edeceğimize dair olan
emniyet ve itimadım bir dakika olsun sarsılmamıştır. Bu
dakikada bu kesin inaneımı yüksek heyetinize karşı, bütün
millete karşı ve bütün âleme karşı ilân ederim."
23 Ağustos
1921 Yunan Ordusu'nun taarruzu ve Sakarya Meydan
Muharebesi'nin başlaması (22 gün 22 gece devam etmiştir.)
26 Ağustos
1921 Başkomutan Atatürk'ün emri: "Hatt-ı müdafaa yoktur, sath-ı
müdafaa vardır. O satıh bütün vatandır. Vatanın her karış
toprağı, vatandaşın kanıyla ıslanmadıkça terk olunamaz.
13 Eylül 1921
Sakarya Meydan Muharebesi'nin sonuçlanması ve düşmanın Sakarya
nehrinin doğusunda imha ile zaferin kazanılması.
19 Eylül 1921
Başkomutan Atatürk'ün "Sâkarya Muharebesi" hakkında Büyük
Millet Meclisi'nde konuşması: "Efendiler! Türkiye Büyük Millet
Meclisi ordusunun Sakarya'da kazanmış olduğu meydan muharebesi
pek büyük bir meydan muharebesidir.Harb tarihinde misli belki
olmayan bir meydan muharebesidir." Başkomutan Atatürk'e Büyük
Millet Meclisi tarafından kanunla Müşir (Mareşal) rütbesi ve
"Gazi" unvanı verilişi.
13 Ekim 1921
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti ile Kafkas
Cumhuriyetleri (Azerbaycan, Gürcistan, Ermenistan) arasında
"Kars Antlaşması"nın imzalanması.
20 Ekim 1921
Türkiye Büyük Millet Meclisi Hükûmeti ile Fransa Hükûmeti.
arasında "Ankara Antlaşması"nın imzalanması.
31 Ekim 1921
"Atatürk'ün Başkomutanlık süresinin 5 Kasım 1921'den itibaren
3 ay daha uzatılmasına dair Kanun'un Türkiye Büyük Millet
Meclisi'nde kabulü."
14 Ocak 1922
Atatürk'ün annesi Zübeyde Hanım'ın ölümü.
4 Şubat 1922
Atatürk'ün Başkomutanlık süresinin 5 Şubat 1922 tarihinden
itibaren ikinci defa üç ay uzatılmasına dair Kanun'un Türkiye
Büyük Millet Meclisi'nde kabulü..
1 Mart 1922
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisini açış konuşması: ". .
Efendiler! Büyük Millet Meclisi Hükûmeti Türkiye ve Türkiye
halkının beka ve istiklâlini temine çalışıyor. Çünkü
Türkiye'nin asıl sahibi, meşru ve gerçek sahibi olan Türkiye
halkının kat'i arzu ve iradesi bu yoldadır."
6 Mayıs 1922
Atatürk'ün Başkomutanlık süresinin 5 Mayıs 1922 tarihinden
itibaren üçüncü defa üç ay uzatılması hakkında Kanun'un
Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde kabulü.
26 Ağustos
1922 Büyük Taarruz'un, Kocatepe'den sabah saat 5.30'da
topçularımızın ateşiyle başlaması.
30 Ağustos
1922 Yunan ordusunun tamamen sarılması ve imha edilmesi
suretiyle "Dumlupınar (Başkomutan) Meydan Muharebesi"nin
kazanılması.
1 Eylül 1922
Başkomutan Atatürk'ün orduya beyannamesi: ".... Bütün
arkadaşlarımın Anadolu'da daha başka meydan muharebeleri
verileceğini gözönüne alarak ilerlemesini ve herkesin fikrî
güçlerini ve kahramanlık ve vatanseverlik kaynaklarını
yarışırcasına göstermeye devam etmesini isterim.
9 Eylül 1922
Başkomutan Atatürk'ün kuvvetlerimizin İzmir'e giriş haberi
üzerine ordulara mesajı: "İlk verdiğim Akdeniz hedefine
varmakta orduların gösterdiği gayret ve fedâkarlığı hürmet ve
takdirle anarım."
10 Eylül 1922
Atatürk'ün Büyük Zaferi takiben İzmir'e gelişi.
4 Ekim 1922
Başkomutan Atatürk'ün 26 Ağustos Taarruzu, 30 Ağustos ve 9
Eylül Zaferleri hakkında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde uzun
beyanatı: "... Bu Anadolu Zaferi tarih arasında bir millet
tarafından tamamen benimsenen bir fikrin ne kadar kaadir ve ne
zinde bir kuvvet olduğunun en güzel misali olarak kalacaktır."
11 Ekim 1922
Mudanya Mütarekesi'nin imzalanması.
1 Kasım 1922
Hilâfet ve Saltanat'ın birbirinden ayrılarak Saltanat'ın
kaldırılması kararı.
29 Ocak 1923
Atatürk'ün İzmir'de Lâtife (Uşaklıgil) Hanım'la evlenişi (5
Ağustos 1925'de ayrılmıştir. )
1 Mart 1923
Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: "
.. Misak-ı Millî, vatanın haricî düşman karşısındaki vaziyet
ve mevkiini tesbit eden miıkaddes bir kural olduğu gibi 1
Kasım 1922 kararı da milletimiz için dahilî ve daimî bir
düşman olan ferdî saltanata ve onun temsil ettiği meşum bir
idare şekline tevcih edilmiş mukaddes bir silâhtır."
8 Nisan 1923
Atatürk'ün, Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti Başkanı
olarak milletvekili seçimi münasebetiyle millete, 9 umdeyi
içine alan beyannamesi.
24 Temmuz
1923 Lozan Antlaşması'nın imzalanması (Atatürk der ki: "Lozan
Barış Antlaşması'nın ihtiva ettiği esasları, diğer barış
teklifleriyle daha fazla mukayeseye mahal olmadığı
fikrindeyim. Bu antlaşma, Türk milleti aleyhine, asırlardan
beri hazırlanmış ve Sevr Antlaşması'yla ikmal edildiği
zannedilmiş, büyük bir suikastin yıkılışını ifade eder bir
vesikadır. Osmanlı Devrine ait tarihte örneği bulunmayan bir
siyasî zafer eseridir.") Atatürk'ün, Lozan Antlaşması'nın
imzalanması üzerine İsmet Paşa'ya tebrik telgrafı: "Memlekete
bir dizi faydalı hizmetlerden ibaret olan ömrünüzü bu defa da
tarihî bir muvaffakiyetle taçlandırdınız."
l3 Ağustos
1923 Atatürk'ün tekrar Türkiye Büyük Millet Meclisi
Başkanlığı'na seçilmesî.Atatürk'ün, İkinci Devre Türkiye Büyük
Millet Meclisi'ni açış konuşması: "...Memleketimizi mâmur ve
halkımızı mesut ve müreffeh edeceğiz. Ümidimiz, azmimiz ve
bilhassa milletimizin ve Meclis-i Alinizin göstereceği vahdet
ve tesanüt ilerleme ve uygarlık yolundaki çalışmamızda elbette
muvaffakiyetin kefili olacaktır.
11 Eylül 1923
"Halk Fırkası"nın kuruluşu ve Atatürk'ün Halk Fırkası Genel
Başkanlığı'na seçilmesi.
10 Ekim 1923
Ankara'nın başkent oluşu.
29 Ekim 1923
Cumhuriyetin ilânı ve Atatürk'ün Cumhurbaşkanlığı'na
seçilmesi.
30 Ekim 1923
Türkiye Cumhuriyeti'nin ilk kabinesi'nin İsmet Paşa tarafından
kurulması.
21 Kasım 1923
Atatürk'e Türkiye Büyük Millet Meclisi kararı ile
yeşil-kırmızı şeritli İstiklâl Madalyası verilmesi.
1 Mart 1924
Cumhurbaşkanı Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış
konuşması: "İslâm dinini, asırlardan beri alışılageldiği
veçhile bir siyaset vasıtası mevkiinden uzaklaştırmak ve
yüceltmek gerekli olduğu gerçeğini görüyoruz. Mukaddes ve
tanrısal inançlarımızı ve vicdanî değerlerimizi, karanlık ve
kararsız olan ve, her türlü menfaat ve ihtiraslara görünüş
sahnesi olan siyasiyattan ve siyasetin bütün kısımlarından bir
an evvel ve katî şekilde kurtarmak milietin dünyevî ve uhrevî
saadetinin emrettiği bir zarurettir. Ancak bu suretle İslâm
dininin yüksekliği belirir."
3 Mart 1924
Tevhid-i Tedrisat (Öğretimin Birleştirilmesi) Kanunu'nun
kabulü. Hilâfetin kaldırılması.
30 Ağustos
1924 Atatürk'ün Dumlupınar'da "Meçhul Asker Abidesi"nin
temelini atması ve törende konuşması: " ... Hiç şüphe
etmemelidir ki yeni Türk Devleti'nin, genç Türk
Cumhuriyeti'nin temeli burada sağlamlaştırıldı.Ebedî hayatı
burada taçlandırıldı. . . Bu âbide Türk vatanına göz
dikeceklere, Türkün 30 Ağustos günündeki ateşini, süngüsünü,
hücumunu, kudret ve iradesindeki şiddeti hatırlatacaktır."
1 Kasım 1924
Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış
konuşması: "Hiç şüphe etmemelidir ki, Anadolu ortasında
sür'atle meydana getirilecek yeni ve mamur bir Ankara,
asırlarca ihmal edilen Türk vatanı için başlıbaşına bir
medeniyet merkezi, Türk Devleti için pek mühim bir dayanak
olacaktır."
17 Kasım 1924
Terakkiperver Cıımhuriyet Fırkası'nın kuruluşu (2 Haziran
1925'de Bakanlar Kurulu kararı ile feshedilmiştir.)
17 Şubat 1925
Âşar'ın kaldırılmasına dair Kanun'un kabulü.
5 Ağustos
1925 Atatürk'ün, Lâtife (Uşaklıgil) Hanım'dan ayrılışı.
23 Ağustos
1925 Atatürk'ün Kastamonu'ya gelişi.
27 Ağustos
1925 Atatürk'ün İnebolu'da elinde panama şapkası ile "ünlü
şapka nutku"nu söylemesi:". . Bunu açık söylemek isterim. Bu
serpuşun ismine şapka denir. İşte şapkamız"
1 Kasım 1925
Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış
konuşması: " Cumhuriyet devrinin kendi zihniyet ve ahlakiyle
donanmış basınını yine ancak Cumhuriyetin kendisi yetiştirir."
5 Kasım 1925
Ankara Hukuk Fakültesi'nin açılışı ve Atatürk'ün konusması: "
Cumhuriyetin güç ve dayanağı olacak bu büyük müessesenin
açılışında hissettiğim saadeti hiçbir teşebbüste duymadım ve
bunu izhar ve ifade etmekle memnunum."
25 Kasım 1925
Şapkâ giyilmesi hakkında Kanun'un kabulü.
30 Kasım 1925
Tekke ve za'viyeler ile türbelerin kapatılmasına ve
türbedarlıklar ile bir takım ünvanların kaldırılmasına dair
Kanun'un kabulü.
26 Aralık
1925 Milletlerarası saat ve takvim hakkındaki Kanunların
kabulü.
17 Şubat 1916
Türk Medenî Kanun'un kabulü.
22 Nisan 1926
Borçlar Kanunu'nun kabulü.
29 Mayıs 1926
Türk Ticaret Kanunu'nun kabulü.
14 Haziran
1926 Atatürk'e İzmir'de hazırlanan suikast girişiminin meydana
çıkarılması.
18 Haziran 1926 Atatürk'ün İzmir suikast girişimi hakkında
Anadolu Ajansına demeci: ". . Alçak teşebbüs benim şahsımdan
ziyade mukaddes Cumhuriyetimize ve onun istinat ettiği yüksek
prensiplerimize müteveccih bulunduğuna şüphe yoktur.. Benim
naçiz vücudum bir gün elbet toprak olacaktır, fakat Türkiye
Cumhuriyeti ilelebet pâyidar kalacaktır."
1 Kasım 1926
Atatürk'ün, Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
".... Bu büyük millet, arzu ve istidadının yöneldiği
istikametleri görmeye çalışan ve görebilen evlâdını daima
takdir ve himaye etmiştir."
30 Haziran
1927 Atatürk'ün askerlikten emekliye ayrılışı.
1 Temmuz 1927
Atatürk'ün, Kurtuluş'tan sonra İstanbul'a ilk gelişi ve coşkun
şekilde karşılanışı.
15 Ekim 1927
Cumhuriyet Halk Partisi "II. Büyük Kongresi"nin Ankara'da
toplanması ve Atatürk'ün 36 saat 33 dakika süren Büyük
Nutku'nu okumaya başlaması:
20 Ekim 1927
Atatürk'ün Parti Kongresi'nde okuduğu Büyük Nutku'nu bitirişi:
". . Bugün ulaştığımız netice, asırlardan beri çekilen millî
felâketlerin doğurduğu uyanıklığın ve bu aziz vatanın her
köşesini sulayan kanların karşılığıdır. Bu neticeyi. Türk
gençliğine emanet ediyorum. Ey Türk gençliği! Birinci vazifen,
Türk istiklâlini, Türk Cumhuriyetini ilelebet muhafaza ve
müdafaa etmektir. . . Muhtaç olduğun kudret damarlarındaki
asîl kanda mevcuttur!"
1 Kasım 1927
Atatürk'ün ikinci defa Cumhurbaşkanlığına seçilmesi.
Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde açış
konuşması: "...Büyük Millet Meclisi, Türk milletinin asırlar
süren arayışlarının özü ve onun bizzat kendisini idare etmek
şuurunun canlı timsalidir. Türk milleti, mukadderatını Büyük
Millet Meclisi'nin kifayetli ve vatanperver eline bıraktığı
günden itibaren karanlıkları sıyırıp kaldırmış ve ümitleri
boğan felâketlerden milletin gözlerini kamaştıran güneşler ve
zaferler çıkarmıştır."
10 Nisan 1928
Lâikliğe giden önemli Anayasa değişikliklerinin yapılması (Bu
değişikliklerle, Anayasanın ikinci maddesindeki "Türkiye
Devleti'nin dini, din-i İslâmdır" fıkrası ile 26. maddede
mevcut "ahkâm-ı şeriye'nin Türkiye Büyük Millet Meclisi
tarafından yürütüleceğini" belirten cümle kaldırılmış, ayrıca
milletvekillerinin ve Cumhurbaşkanının yaptıkları yeminler de
değiştirilerek namus üzerine ant içilmesi şekli kabul
edilmiştir.)
20 Mayıs 1928
Milletlerarası rakamların kabulüne dair Kanun.
10 Ağustos
1928 Atatürk'ün, İstanbul Sarayburnu Parkında yeni harfler
hakkında konuşması: "..Bizim ahenktar, zengin dilimiz yeni
Türk harfleriyle kendini gösterecektir. Asırlardan beri
kafalarımızı demir çerçeve içinde bulundurarak, anlaşılmayan
ve anlayamadığımız işaretlerden kendimizi kurtarmak, bunu
anlamak mecburiyetindesiniz."
1 Kasım 1928
Yeni Türk harflerinin kabul ve tatbiki hakkında Kanun'un
kabulü.
1 Kasım 1928
Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış
konuşması: "Büyük Millet Meclisi'nin kararıyla Türk
harflerinin katiyet ve kanuniyet kazanması, bu memleketin
yükselme mücadelesinde başlı başına bir geçit olacaktır."
8 Kasım 1928
Atatürk'ün Millet Mektepleri'nin Genel Başkanlığı'nı ve
Başöğretmenliği'ni kabul etmeleri.
1 Ocak 1929
Yeni harfleri ve bu harflerle yazıyı halka öğretmek üzere
"Millet Mektepleri"nin açılması.
1 Kasım 1929
Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış
konuşması: ". . Meclisimizin en büyük eseri olan Türk
harfleri, memleketin umumî hayatına tamamen tatbik olunmuştur.
İIk müşkülat, milletin. ülkü kuvveti ve uygarlığa olan sevgisi
sayesinde kolaylıkla yenilmiştir."
3 Nisan 1930
Türk kadınlarına seçme ve seçilme hakkı tanıyan yeni Belediye
Kanunu'nun kabulü.
11 Ağustos
1930 Atatürk'ün yeni bir parti kurulması isteği hakkında Fethi
(Okyar) Bey'in mektubuna cevabı: "Görüyorum ki lâik cumhuriyet
esasında beraberiz. Zaten benim siyasî hayatta bir taraflı
olarak daima aradığım ve arayacağım temel budur. Binaenaleyh
Büyük Meclis'te aynı temele istinat eden yeni bir partinin
fâaliyete geçerek millet işlerini serbest tartışmasını,
Cumhuriyetin esaslarından sayarım."
12 Ağustos
1920 Fethi (Okyar) başkanlığında "Serbest Cumhuriyet
Fırkası"nın kuruluşu (Parti, 17 Kasım 1930'da kendisini
feshetmiştir.)
1 Kasım 1930
Cumhurbaşkanı Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış
konuşması: ".... Geçen senenin önemli olaylarından biri de
Sivas'a demiryolunun ulaşmasıdır. Bu kadar müşkülât içinde
vatanı bir misli daha genişletmeye ve kuvvetlendirmeye medar
olan bu eserin gelecek Türk milleti tarafından şükranla
yâdolunacağına eminim. "
28 Aralık
1930 Kubilây'ın şehit düşmesi nedeniyle Atatürk'ün, orduya
başsağlığı mektubu: ".... Büyük ordunun kahraman genç subayı
ve Cumhuriyetin mefkûreci öğretmen heyetinin kıymetli uzvu
Kubilây'ın temiz kanı ile Cumhuriyet hayatiyetini tazelemiş ve
kuvvetlendirmiş olacaktır."
12 Nisan 1931
Atatürk'ün direktifiyle "Türk Tarihi Tetkik Cemiyeti"nin
kuruluşu (Daha sonra "Türk Tarih Kurumu" adını almıştır.)
4 Mayıs 1931
Atatürk'ün üçüncü defa Cumhurbaşkanlığına seçilmesi.
10 Mayıs 1931
Cumhuriyet Halk Partisi Üçüncü Büyük Kongresi'nin toplanışı ve
Atatürk'ün konuşması: "... Millet için ve milletçe yapılan
işlerin hâtırası her türlü hâtıraların üstünde tutulmazsa
millî tarih kavramının kıymetini takdir etmek mümkün olamaz."
1 Kasım 193l
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: ".
. Türkiye'nin güvenliğini gaye tutan, hiçbir milletin
aleyhinde olmayan bir barış istikameti, bizim daima kuralımız
olacaktır."
19 Şubat l932
Halkevlerinin açılması.
12 Temmuz
1932 Atatürk'ün direktifiyle "Türk Dili Tetkik Cemiyeti"nin
kuruluşu (Daha sonra "Türk Dil Kurumu" adını almıştır.)
1 Kasım 1932
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"... Millî kültürün her çığırda açılarak yükselmesini Türkiye
Cumhuriyeti'nin temel dileği olarak temin edeceğiz." 31 Mayıs
1933
İstanbul
Darülfünunu'nun kapatılmasına Millî Eğitim Bakanlığı'nca yeni
bir üniversite kurulmasına dair Kanun'un kabulü (Bu kanunla
İstanbul darülfünunu kapatılmış,18 Kasım 1933 günü İstanbul
Üniversitesi öğretime açılmıştır.)
29 Ekim 1933
Atatürk'ün, Cumhuriyetin 10. Yıldönümü nedeniyle Türk
milletine ünlü söylevi: ". . Az zamanda çok ve büyük işler
yaptık. Bu işlerin en büyüğü, temeli Türk kahramanlığı ve
yüksek Türk kültürü olan Türkiye Cumhuriyeti'dir. ... Asla
şüphem yoktur ki Türklüğün unutulmuş büyük medenî vasfı ve
büyük medenî kabiliyeti bundan sonraki inkişafiyle âtinin
yüksek medeniyet ufkunda yeni bir güneş gibi doğacaktır...
"
1 Kasım 1933
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
".... Geçen on sene, gelecek devirler için bir başlangıçtan
başka bir şey değildir. Bununla beraber, eski devirlerin
tarihi karşısında, Cumhuriyetin bu on senesi, eşi görülmeyen
bir diriliş ve göz kamaştırıcı bir ileri atılış âbidesidir."
20 Kasım 1933
Atatürk'ün İstanbul Üniversitesi'nin öğretime açılması
münasebetiyle kendisine çekilen saygı ve bağlılık telgrafına
cevabı: "İstanbul Üniversitesi'nin açılmasından çok sevinç
duydum. Bu yüksek ilim ocağında kıymetli profesörlerin elinde
Türk çocuğunun müstesna zekâ ve eşsiz kabiliyetinin çok büyük
inkişaflara mazhar olacağından eminim.
9 Şubat 1934
Türkiye, Yunanistan, Yugoslavya ve Romanya arasında "Balkan
Antantı"nın imzalanması.
21 Haziran
1934 Soyadı Kanunu'nun kabulü.
1 Kasım l934
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: ".
. Güzel sanatların hepsinde, ulus gençliğinin ne türlü
ilerletilmesini istediğinizi bilirim. Bu yapılmaktadır. Ancak,
bunda en çabuk, en önde götürülmesi gerekli olan Türk
musikisidir. Bir ulusun yeni değişikliğinde ölçü, musikide
değişikliği alabilmesi, kavrayabilmesidir."
24 Kasım 1934
Kendisine "Atatürk" soyadı verildiğine dair Kanun'un Türkiye
Büyük Millet Meclisi'nde kabulü.
26 Kasım 1934
Efendi, Bey, Paşa, Hazretleri v.b. lâkap ve unvanların
kaldırıldığına dair Kanun'un kabulü.
3 Aralık 1934
Bazı kisvelerin giyilemeyeceğine dair Kanun'un kabulü (Bu
kanunla din adamlarının hangi din ve mezhebe mensup olurlarsa
olsunlar mabet ve âyinler haricinde ruhanî kisve taşımaları
yasaklanmıştır.)
5 Aralık 1934
Türk kadınlarına milletvekili seçme ve seçilme hakkı tanıyan
Anayasâ değişikliği.
1 Mart 1935
Atatürk'ün dördüncü defa Cumhurbaşkanı seçilmesi.
9 Mayıs 1935
Cumhuriyet Halk Partisi IV. Büyük Kurultayı'nın Ankara'da
Atatürk'ün konuşmasıyla açılışı: "Uçurum kenarında yıkık bir
ülke.. türlü düşmanlarla kanlı boğuşmalar.. yıllarca süren
savaş... ondan sonra, içerde ve dışarda saygı ile tanınan yeni
vatan, yeni sosyete, yeni devlet ve bunları başarmak için
arasız, devrimler... İşte Türk genel devrimi'nin bir kısa
ifadesi" (Kurultay 16 Mayıs 1935 de kapanmıştır.)
1 Kasım 1935
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması: "
.. Olaylar Türk milletine iki önemli kuralı yeniden
hatırlatıyor: Yurdumuzu ve haklarımızı müdafaa edecek kuvvette
olmak.. Barışı koruyacak uluslararası çalışma birliğine önem
vermek.."
9 Ocak 1936
Ankara'da "Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi"nin açılışı.
20 Temmuz
1936 Boğazların Türk Hükûmeti'nin hâkimiyetine geçişini
sağlayan "Montreux Antlaşması"nın imzalanması.
1 Kasım 1936
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"... Cumhuriyet, yeni ve sağlam esaslarıyla Türk milletini
emin ve metîn bir gelecek yoluna koyduğu kadar, asıl
fikirlerde ve ruhlarda yarattığı güvenlik itibariyle büsbütün
yeni bir hayatın müjdecisi olmuştur."
27 Ocak 1937
Cenevre'de Milletler Cemiyeti toplantısında Hatay'ın
bağımsızlığının kabul edilmesi (Bu durum, 29 Mayıs 1937'de
Cenevre'de toplanan Milletler Cemiyeti Konseyi'nde de Hatay
Anayasasıyla beraber onaylanmış, bağımsızlık rejimi 29 Kasım
1937 günü yürürlüğe girmiştir. 2 Eylül 1938'de Hatay Millet
Meclisi açılarak Devlet Başkanlığı'na Tayfur Sökmen
seçilmiştir. Devletin adı "Hatay devleti" olarak kabul
edilmiş, 23 Haziran 1939'da Türkiye ile Fransa arasında
yapılan antlaşma ile de Türkiye'ye bırakılmış, 7 Temmuz 1939
tarih ve 3711 sayılı Kanun'la yeni Hatay ili kurulmuştur. )
11 Haziran
1937 Atatürk'ün bütün çiftliklerini ve mallarını millete
bağışlaması.
9 Temmuz 1937
Türkiye, İran, Irak ve Afganistan arasında Sadabat Paktı'nın
imzalanması.
1 Kasım 1937
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşması:
"... Milletimizin lâyık olduğu yüksek uygarlık ve refah
seviyesine varmasını alıkoyabilecek hiçbir engel düşünmeğe yer
bırakılmadığını ve bırakılmayacağını huzurunuzda söylemekle
bahtiyarım."
30 Mart 1938
Fransa'dan davet edilen Prof.Dr. Fissenger'in Atatürk'ü
muayenesini takiben Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği'nin
Atatürk'ün hastalığı hakkında ilk resmî tebliğ yayımlaması (Bu
tebliğ'de Fissenger'in muayenesi sonucu Atatürk'ün sıhhatinde
endişe verici bir durum olmadığının tesbit edildiği ve
kendisine 1,5 ay kadar istirahat tavsiyesinin kâfi görüldüğü
belirtilmiştir. )
20 Mayıs 1938
Atatürk'ün Ankara'dan Mersin'e gelişi; askerî birliklerin
geçit resmini izlemesi.
24 Mayıs 1938
Atatürk'ün Mersin'den Adana'ya gelişi,Atatürk Parkı önünde
askerî birliklerin geçit resmini izlemesi.
26 Mayıs 1938
Atatürk'ün son olarak Ankara'dan İstanbul'a gidişi (Ölüm
tarihine kadar İstanbul'da kalmıştır.)
5 Eylül 1938
Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda elyazısıyla vasiyetini
yazması (Vasiyetname 6 Ekim 1938 günü Dolmabahçe Sarayı'na
çağırılan İstanbul Altıncı Noterine Atatürk tarafından teslim
edilmiştir. Vasiyetnamenin açılışı: 28 Kasım 1938)
29 Ekim 1938
Atatürk'ün, Cumhuriyetin 15. Yıldönümü nedeniyle Türkiye
Cumhuriyeti Ordusuna mesajı: ". . Türk vatanının ve Türklük
camiasının şan ve şerefini, dahilî ve haricî her türlü
tehlikelere karşı korumaktan ibaret olan vazifeni, her an
yapmaya hazır ve âmade olduğuna benim ve büyük ulusumuzun tam
bir inan ve itimadımız vardır."
1 Kasım 1938
Atatürk'ün Türkiye Büyük Millet Meclisi'ni açış konuşmasının
hastalığı sebebiyle Başbakan Celâl Bayar tarafından okunması:
"... Memleketimizi her gün daha çok kuvvetlendirmek, her
alanda her türlü ihtimallere karşı koruyabilecek bir halde
bulundurmak ve dünya olaylarının bütün safhalarını büyük bir
uyanıklılıkla izlemek, barışsever siyasetimizin dayanacağı
esasların başlangıcıdır."
10 Kasım 1938
Atatürk'ün Dolmabahçe Sarayı'nda saat dokuzu beş geçe ölümü
(Atatürk'ün Türk bayrağına sarılı tabutu 16 Kasım 1938 günü
Dolmabahçe Sarayı'nın büyük tören salonunda bir katafalk
üzerine konularak milletin ziyaretine bırakılmış, 19 Kasım
1938 günü Dolmabahçe'den top arabasına konularak törenle
Sarayburnu rıhtımına, buradan Zafer torpidosu aracılığıyla
Yavuz gemisine nakledilmiştir. Bu gemi ile İzmir'e getirilmiş,
yine Zafer torpidosuna nakledilerek karaya çıkarılmıştır.
Cenaze, saat 20.30'da özel trenle Ankara'ya gönderilmiş, 20
Kasım 1938 günü saat 10.00'da başta Cumhurbaşkanı olmak üzere
Büyük Millet Meclisi Başkanı, Başbakan, Bakanlar, Genelkurmay
Başkanı, milletvekilleri, devlet ve ordu ileri gelenleri
tarafından İstasyonda törenle karşılanmıştır. Atatürk'ün
tabutu trenden alınarak top arabasın konulmuş, büyük törenle
Türkiye Büyük Millet Meclisi'ne getirilerek Meclis önünde
hazırlanan katafalk'a yerleştirilmiştir. 21 Kasım 1938 günü
geçici kabir olarak ayrılan Etnografya Müzesi'ne getirilmiş ve
hazırlanan mermer lâhdin üzerine yerleştirilmiştir. Tabut 10
Kasım 1953'de büyük bir törenle AnıtKabir'e nakledilmiş ve
Atatürk'ün fani vücudu vatan topraklarına verilmiştir.)